‘ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ’ ಮಹತ್ವ : ಸುಮನಾ ಮಳಲಗದ್ದೆ

“ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ” ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು? ಅದರ ಕಂದವನ್ನು ಔಷಧೀಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.“ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ” ಸಸ್ಯದ ಕುರಿತು ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯರಾದ ಸುಮನಾ ಮಳಲಗದ್ದೆ ಅವರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…

ಕನ್ನಡ ಹೆಸರುಗಳು: ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ, ಕಲಿಹಾರಿ, ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರುಗಳು: ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ, ಲಾಂಗಲಿ, ಗರ್ಭಪಾತಿನಿ, ವಿಷಲಾಂಗಲಿ
ಹಿಂದಿ: ಕಲಿಹಾರಿ (Kalihari), ಲಾಂಗಲಿ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು: Flame Lily, Glory Lily, Climbing Lily
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು: Gloriosa superba Linn.
ಕುಟುಂಬ (Family): Colchicaceae (ಹಳೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ Liliaceae ಎಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ)

ಭಾರತೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವಿ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸ್ವಭಾವದ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ದದ್ದು. ಇದರ ಆಕರ್ಷಕ ಕೆಂಪು-ಹಳದಿ ಜ್ವಾಲೆಯಾಕಾರದ ಹೂವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ “ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಬೇಲಿಯಂತೆ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬಹುವರ್ಷ ಜೀವಿ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಕಂದ (tuber/rootstock) ಔಷಧೀಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು :

ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ವೈದ್ಯಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯನ್ನು ವಾತ-ಕಫ ಶಾಮಕ, ಶೋಥಹರ (ಊತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ) ಹಾಗೂ ವೇದನಾಶಾಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ:

ಸಂಧಿವಾತ ಮತ್ತು ಊತ, ಹೊರ ಲೇಪನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ನೋವುಗಳು. ಕೆಲವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಲೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳು.

ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರ ಉಪಯೋಗ :

ಕೀಟ ಕಚ್ಚು / ವಿಷದ ಸಂದರ್ಭಗಳು: ಕೆಲವು ಜನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ.

ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು :

ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ ಕಂದದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ Colchicine ಮತ್ತು Gloriosine ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಕ್ರಿಯೆ ತೋರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕೋಶ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿವೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ :

ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ ಅತೀ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಹಾಗೂ ವಿಷಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವದ ಸಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದರೆ ವಾಂತಿ, ಅತಿಸಾರ, ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು, ನರ ಸಂಬಂಧಿ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ವಿಷಪ್ರಭಾವ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನುಭವಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ಒಳ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.ಇದರಲ್ಲಿರುವ colchicine ಎಂಬ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಂಶವೇ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ, ವಿಷಪ್ರಭಾವಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ:

• ತೀವ್ರ ವಾಂತಿ, ಜಲದೋಷ
• ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು
• ದೇಹ ದುರ್ಬಲತೆ
• ನರಮಂಡಲದ ತೊಂದರೆ
• ಗಂಭೀರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಪ್ರಭಾವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಆದರೂ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆ (ವಿಷನಾಶ/ಶುದ್ಧೀಕರಣ) ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ — ಪ್ರಮಾಣ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಕೊನೆ ಮಾತು

ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಸ್ಯಗಳು ಔಷಧಿಯೂ ಆಗಿ, ತಪ್ಪು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷವೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಗ್ನಿಶಿಖೆ ಅಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದಾಗ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯವಾಗಿದೆ.

• ಸುಮನಾ ಮಳಲಗದ್ದೆ – ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯರು.