ಅಷ್ಟಾದಶ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಹತ್ವದ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಈ ಪೀಠಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ-ಭಾವದಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆ ಆದಿಪರಾಶಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಗಳೇ ಈ ಅಷ್ಟಾದಶ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ . ಈ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ಅಖಂಡ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅಷ್ಟಾದಶ ಪೀಠಗಳು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಶರೀರ ಭಾಗಗಳು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟಾದಶ ಪೀಠಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗವನ್ನು ಸೌಮ್ಯ ಸನತ್ ಅವರು ‘ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳ್ ಸಾನಿಧ್ಯದೊಳ್’ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…
7. ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಇದು ಏಳನೇ ಶಕ್ತಿಪೀಠವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ರಜೋಗುಣದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ಆದಿಪರಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭವಾನೀ ದೇವಿ, ‘ಅಂಬಾಬಾಯಿ’ ಎಂದು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಕಣ್ಣು ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ತಾಯಿ ನೆಲೆಸಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯರ ಮಾತು. 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವು ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಗ್ರಹವು ಭವ್ಯವಾದ ಸುಂದರ ಶಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಮ್ಮನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆದಿಶೇಷ ತನ್ನ ಐದು ಕಾಲಿನ ಹೆಡೆ ಬಿಚ್ಚಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಕಪ್ಪು ಮುಖವುಳ್ಳ, ದಿವ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಾಲದು.
ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರು ಹನ್ನೊಂದು, ಹದಿಮೂರು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಮಹಾದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸಲ ಮೂರು ದಿನಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಪಾದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಿರಣೋತ್ಸವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲಾಪುರವನ್ನು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರ’ ವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
8. ಶ್ರೀ ಏಕವೀರದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಇದು ಎಂಟನೇಯ ಅಷ್ಟಾದಶ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಹೂರ್ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಏಕ ವೀರಿಕಾದೇವಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಬಲ ಭುಜ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ರೇಣುಕಾದೇವಿ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಏಕ ವೀರಿಕಾ ದೇವಿ ಮತ್ತು ರೇಣುಕಾದೇವಿ ಒಬ್ಬರೇ ಎಂದು ಹಾಗು ಪಿತೃ ಪಾಲಕನಾದ ಪರಶುರಾಮನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಆ ತಲೆಯು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಮತ್ತೇ ಜನ್ಮ ತಾಳಿ ಏಕ ವಿರೀಕಾ ದೇವಿಯಾದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆ ತಾಯಿಯ ತಲೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.
ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವು ದತ್ತಾತ್ರೇಯನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳಿದ್ದು, ಅತ್ರಿ ಋಷಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅನಸೂಯಾ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹಾಗೂ ರೇಣುಕಾದೇವಿಯು ಮೂರನೇ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದ ಭಕ್ತರು ರೇಣುಕಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಏಕವೀರರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
9. ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ :
ಇಂದೋರ್ನಿಂದ 56 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಶಕ್ತಿ ಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು 52 ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದೆ. ಸತಿ ದೇವಿಯ ಮೊಣಕೈ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದೇವಿಯ ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೂ ಹೌದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 7 ಮೋಕ್ಷಪುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೂಡ ಒಂದು. ದ್ವಾದಶ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇದಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಿಯನ್ನು ಹರ ಸಿದ್ಧಿ ಮಾತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾ ಕಾಳಿ (ಹರ ಸಿದ್ಧಿ ಮಾತಾ) ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆರಾಧನಾ ದೇವಿ. ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು (ಸಿರಸ್ಸು) 11 ಬಾರಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಮಹಾ ಕಾಳಿ. ಆಕೆಯನ್ನು ಚಾಮುಂಡಾ (ವಿಧ್ವಂಸಕ) ಅಥವಾ ರಕ್ತ ದಾಂತಿಕಾ (ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಹಲ್ಲುಗಳು) ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ದೇವಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ; ಒಂದನ್ನು ರಾಜ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸರು ಪೂಜಿಸಿದ್ದರ ಐತೀಹ್ಯವಿದೆ . ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 108 ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
10. ಶ್ರೀ ಪುರುಹೂತಿಕಾ ದೇವಾಲಯ :
ಶ್ರೀ ಪುರುಹೂತಿಕಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೀಠಾಪುರಂ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.
ಸತಿದೇವಿಯ ಎಡಗೈ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಪುರುಹೂತಿಕ (ಇಂದ್ರನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು….. ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಪುರುಹೂತಿಕಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಶಾಪ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡನಂತೆ. ) ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು 10 ನೇ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಪಡೆದಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ 3 ನೇ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಭೀಮೇಶ್ವರ ಪುರಾಣ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಶ್ರೀನಾಥರು ವಾರಣಾಸಿ (ಬನಾರಸ್), ಕೇದಾರಂ (ಕೇದಾರನಾಥ) ಕುಂಭಕೋಣಂ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ {ಪಿಠಾಪುರಂ} ಇವು ನಾಲ್ಕು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ ಪಾದ ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕೊಳವಿದೆ. ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಳದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಪುರುಹುತಿಕ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವು ಕುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. ಪುರುಹೂತಿಕಾ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾದ ಅಷ್ಟಾದಶ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೂಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
11. ಶ್ರೀ ಗಿರಿಜಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಸತಿ ದೇವಿಯ ಹೊಕ್ಕುಳು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಗಿರಿಜಾದೇವಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರು ಬಿರಿಜಾದೇವಿ ಮತ್ತು ವಿರಜಾದೇವಿ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಿರಿಜಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ಬಿರಿಜಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು 11 ನೇ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿದೆ. ಜಜ್ಪುರದಲ್ಲಿದೆ (ಸುಮಾರು 125 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳು ( 78 ಮೈಲಿ) , ಭಾರತದ ಭುವನೇಶ್ವರ್ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ . ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ . ಪ್ರಧಾನ ವಿಗ್ರಹವು ದೇವಿ ದುರ್ಗಾ , ಇದನ್ನು ವಿರಜಾ (ಗಿರಿಜಾ) ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು “ವಿರಾಜ ಕ್ಷೇತ್ರ” ಮತ್ತು “ಬಿರಾಜ ಪೀಠ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಗ್ರಹವು ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ದ್ವಿಭುಜ ), ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಈಟಿ ಇಟ್ಟ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದೆ ಅವಳ ಒಂದು ಪಾದವು ಸಿಂಹದ ಮೇಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಿಷಾಸುರನ ಎದೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಗೋಚರಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲಂಕೃತ, ಸೌಮ್ಯ ಕಂಠದಿಂದ ಕಾಣುವ ಗಿರಿಜಾದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಭಕ್ತರು ಪುಳಕಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾಭಿಗಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡ ಪ್ರಾಧಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ವೈತರಣಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಮಧರ್ಮನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ . ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಸತಿ ದೇವಿಯ ಎಡ ಕೆನ್ನೆ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಾಮ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಪಂಚರಾಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸತಿದೇವಿಯ ತಂದೆ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖನವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜ ದಕ್ಷನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದನು ಎಂದು ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಲಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ವ್ಯಾಸರು ಕೋಪದಿಂದ ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಶಪಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ ಅವನಿಗೂ ಅವನ ಪರಿವಾರಕ್ಕೂ ಅನ್ನ ನೀಡಿದಳಂತೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವನು ವ್ಯಾಸರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಕಾಶಿಯನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣದೇವಿಯು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ದ್ರಾಕ್ಷಾರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಯು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
12. ಶ್ರೀ ಮಾಣಿಕ್ಯಾಂಬ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಸತಿ ದೇವಿಯ ಎಡ ಕೆನ್ನೆ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಾಮ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಪಂಚರಾಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸತಿದೇವಿಯ ತಂದೆ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖನವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜ ದಕ್ಷನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದನು ಎಂದು ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಲಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಆಗ ವ್ಯಾಸರು ಕೋಪದಿಂದ ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಶಪಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ ಅವನಿಗೂ ಅವನ ಪರಿವಾರಕ್ಕೂ ಅನ್ನ ನೀಡಿದಳಂತೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವನು ವ್ಯಾಸರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಕಾಶಿಯನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅನ್ನಪೂರ್ಣದೇವಿಯು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ದ್ರಾಕ್ಷಾರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು. ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಯು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
13. ಶ್ರೀ ಕಾಮಾಖ್ಯದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಜಧಾನಿ ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಾಚಲ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಯೋನಿ ಬಿದ್ದ ಜಾಗ ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಕಾಮಾಖ್ಯ ದೇವಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಯೋನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಭಾಗದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರು ಸೋರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀರು ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಕ್ತರು ಈ ಸಮಯವನ್ನು ದೇವಿಯ ಋತುಮತಿಯಾದ ಸಮಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕೂಚ್ಬೆಹರ್ ಸಂಸ್ಥಾನಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಮನೆತನದವರೂ ತನ್ನ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅಮ್ಮ ಶಾಪ ನೀಡಿದ್ದಳು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಯಾರೂ ಕಾಮಾಖ್ಯ ದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅ ಮನೆತನದವರು ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಡೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿಯೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ.
14. ಶ್ರೀ ಮಾಧವೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ :
ಪ್ರಯಾಗ (ಅಲಹಾಬಾದ್) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಬಲಗೈಯ ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳು ಬಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 14 ನೆ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದು ಸತಿಯ ಬೆರಳುಗಳು ಬಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದೇ ಪೀಠವಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಂಡನ್ನು ಹುಂಡಿಯಂತೆ ನೇತುಹಾಕಿ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಉಯ್ಯಾಲೆಯನ್ನು ತೂಗ ಲಾಗುತ್ತದೆ . ಭಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅವರು ತಂದ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಹೂದಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಲೋಪಿದೇವಿ ಎಂದು ಸಹ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ಮಾಧವೇಶ್ವರಿ ಅಥವಾ ಬಿಂದುಮಾಧವಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಅಮೃತದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಅಮೃತ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
15. ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಸುಮಾರು 5000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಇದಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ 18 ನೇಯ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿದೆ. ಶಾರದಾ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾಯಿ ಶಾರದಾ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಗಮ ಎಂದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲನೇಯದು ಶಾರದೆ (ಶಿಕ್ಷಣದ ದೇವತೆ), ಎರಡನೇಯದು ಸರಸ್ವತಿ (ಜ್ಞಾನದ ದೇವತೆ) ಮತ್ತು ಮೂರನೇಯದು ವಾಗ್ದೇವಿ (ಮಾತಿನ ದೇವತೆ).ಮುಜಾಫರಾಬಾದ್ನಿಂದ 150 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಕ್ ಅತಿಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಅಮ್ಮನ ಬಲಗೈ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾರದ ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 15 ನೇ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯವು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಶಂಕರ ವಿಜಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ದೂರದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರದಾ ಲಿಪಿ (ಲಿಪಿ) ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೆಸರು ” ಸರದಾ ದೇಶ” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾರ್ತಾಂಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮರನಾಥ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಾರದಾ ಪೀಠವು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
16. ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ :
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಂಗ್ರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ನಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ವಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳ ಜ್ವಾಲೆಯು ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಜ್ವಾಲೆಯು ಅವಮಾನಿತ ದೇವತೆಯಾದ ಸತಿಯ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
17. ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಗೌರಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ.
ಅಷ್ಟಾದಶ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ-ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರದ ‘ಫಲ್ಗು’ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಗಯಾದಲ್ಲಿ ‘ಮಂಗಲ ಗೌರಿ ಮಂದಿರ’ ಅಥವಾ ‘ಸರ್ವಮಂಗಳಾ ದೇವಿ ಪೀಠ’ (ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಕಾರ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು 17ನೇ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವಾಗಿದೆ . ‘ಪದ್ಮ ಪುರಾಣಂ’, ‘ವಾಯು ಪುರಾಣಂ’, ‘ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣಂ’, ‘ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಭಗವತ್ ಪುರಾಣಂ’ ಮತ್ತು ‘ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣಂ’ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ‘ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ’ ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1459) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಥಳದ ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಸ್ತನಗಳು ಬಿದ್ದ ಜಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಎದೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಮಾಂಗಲ್ಯಗೌರಿ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು… ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಯಾಸುರನ ತಲೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶಿರೋಗಾಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಭೀಮನು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದನೆಂಬ ಐತಿಹಾಸವಿದೆ . ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ಗಯಾದಲ್ಲಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪದ್ಧತಿ.
18. ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ.
ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಾಲಯವು ಮೀರ್ ಘಾಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ, ವಾರಣಾಸಿಯ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್ ಬಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ , ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಎಂದರೆ ‘ವಿಶಾಲ (ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ) ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವಳು’ ಎಂದರ್ಥ. ಮಾತಾ ಸತಿಯ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು. ಮಾತಾ ಸತಿಯ ಮುಖವೂ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ . ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಾಲಯವು ಅಷ್ಟ-ದಶ (ಹದಿನೆಂಟು) ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಪವಿತ್ರ ಪೀಠವೆನಿಸಿದೆ.
ಕಾಶಿಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಸತಿದೇವಿಯ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ (ಚೇವಿ ಕುಂಡಲಂ) ಬಿದ್ದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಮ್ಮಾ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದಳು ಎಂದು ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಶಿ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ ನಿಜವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಆದಿ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅಗಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತಳಾದ ದೇವಿಗೆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
‘ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳ್ ಸಾನಿಧ್ಯದೊಳ್’ ಅಂಕಣದ ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಗಳು :
- ನಾಗಲ ಮಡಿಕೆ ವರಪ್ರದ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ
- ಪರಮಶಿವನು ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಮರನಾಥ ದೇವಾಲಯ
- ಗುರುರಾಯರು ನೆಲೆಸಿಹ ಮಂತ್ರಾಲಯ
- ಶ್ರೀ ಶರಭೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
- ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ : ಕುರುಡು ಮಲೆ
- ಶ್ರೀಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಡುಪು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ
- ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ : ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಳಸ
- ಬಳ್ಳಿಗಾವಿಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
- ಅಷ್ಟಾದಶ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳು (ಭಾಗ -೧)
- ಸೌಮ್ಯ ಸನತ್
