‘ಹಯಗ್ರೀವ’ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?

ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಹೆಸರು. ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯ ಮುಖ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ದೇಹದ ಆಕಾರ. ಈ ದೇವರು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ಕಡಲೆ ಹುರುಳಿ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಲ್ಲವೇ ಪ್ರಸಾದ ನೈವಿದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಲೇಖಕರಾದ ಅರುಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಹಯಗ್ರೀವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…

ಬೇಕಾಗುವ  ಪದಾರ್ಥಗಳು:

• ಒಂದು ಕಪ್ ಚನ್ನಾ ದಾಲ್ (ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ)
• ಒಂದು ಕಪ್ ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಬೆಲ್ಲ (ಬೆಲ್ಲ)
• ಒಂದೂವರೆ ಟೀ ಸ್ಪೂನ್
•  ಗಸಗಸೆ (ಗಸಗಸೆ)(ಗಸಗಸೆ)
• ಅರ್ಧ ಕಪ್ ತುರಿದ ಒಣ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ (ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಾಜಾ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಬಳಸಿ) (ಕೊಬ್ಬರಿ ತುರಿ )
• ಕನಿಷ್ಠ 2 ರಿಂದ 3 ಟೀ ಸ್ಪೂನ್
• ತುಪ್ಪ (ತುಪ್ಪ)
• 10 ರಿಂದ 15 ಬಾದಾಮಿಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ (ಬಾದಾಮಿ)
• ಎರಡು ಟೀ ಸ್ಪೂನ್ ಗೋಡಂಬಿ ತುಂಡುಗಳು (ಗೋಡಂಬಿ ಚೂರುಗಳು)
• ಎರಡು ಟೀ ಸ್ಪೂನ್
• ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ (ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ )
• ಮೂರು ರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಿ (ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ)
• ಚನ್ನಾ ದಾಲ್ ಬೇಯಿಸಲು ಎರಡು ಕಪ್ ನೀರು

ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ:

ಚನ್ನಾ ದಾಲ್ ಅನ್ನು ತೊಳೆದು, ಎರಡು ಕಪ್ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಉರಿಯಲ್ಲಿ (4 ರಿಂದ 5 ಸೀಟಿ) ಪ್ರೆಶರ್ ಬೇಯಿಸಿ. ಬೇಳೆ ಬೆಂದ ನಂತರ ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ, ಚಮಚ ಬಳಸಿ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಂಡಿ. ಬೇಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಗಸಗಸೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಹುರಿದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿ. ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತುಪ್ಪ ಬಳಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹುರಿದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿ. ಬೆಲ್ಲವನ್ನು 2 ರಿಂದ 3 ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ. ಬೆಲ್ಲ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದ್ದರೆ ನೀವು ಈ ಹಂತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಶುದ್ಧ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಅದೇ ಪಾತ್ರೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ. ಮಧ್ಯಮ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಕುದಿಯಲು ಬಿಡಿ.

ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಒಂದು ಚಮಚ ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಹಿಸುಕಿದ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಇದನ್ನು 5 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕುದಿಯಲು ಬಿಡಿ, ನಂತರ ಉಳಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕುದಿಯಲು ಬಿಡಿ. ಸುಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಲು ಮರೆಯದಿರಿ.

ಕೊನೆಗೆ ಹುರಿದ ಗಸಗಸೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ. ಹಯಗ್ರೀವಾ ಮಧ್ಯಮ ದಪ್ಪ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ (ಅದು ತುಂಬಾ ದಪ್ಪವಾಗಿರಬಾರದು) ಒಲೆಯನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ, ಹುರಿದ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಈಗ ಹಯಗ್ರೀವ ತಿನ್ನಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಬಿಸಿ ಹಯಗ್ರೀವವನ್ನು ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತುಪ್ಪ ಸವರಿ ತಿಂದರೆ ಸೂಪರ್. ಇದು ಗಣಪತಿಗೆ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂದರೆ ಕುದುರೆ ಮುಖದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ #ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ? ಹಯಗ್ರೀವ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಹೆಸರು. ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯ ಮುಖ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ದೇಹದ ಆಕಾರ. ಈ ದೇವರು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯ ಪ್ರತೀಕ.

ಹಯಗ್ರೀವ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಧ್ವ ಮಠ, ಸೋದೆ ವಾದಿರಾಜರ ಮಠ ಮತ್ತು ಗುರು ರಾಯರ ಮಠದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಆಚಾರ್ಯರಾದ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಕಂಚಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೇಡವೆಂದು ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಧಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೋರ್ವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅದೇಕೋ ಅಂದು ಅವರಿಗೆ ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಲು ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಬರೀ ನೀರನ್ನೇ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿದ ಅತೃಪ್ತಭಾವದಿಂದ ಮಲಗಿದರು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಿಕರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತ “ನಿಮ್ಮ ಬಿಳೀ ಕುದುರೆ ನನ್ನ ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಡಲೆ, ಹೆಸರು, ಹುರುಳಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಬಂದು ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿ ಎಂದು ಎಬ್ಬಿಸಿದನಂತೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ದೇಶಿಕರು ತಕ್ಷಣ ಉಗ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಕಂಡು ಬಂತು. ಕುದುರೆ ತಿಂದ ಧಾನ್ಯದ ಚೀಲದ ತುಂಬಾ ಚಿನ್ನ ತುಂಬಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ಕಡಲೆ ಹುರುಳಿ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಲ್ಲವೇ ಪ್ರಸಾದವೆನಿಸಿತು ಎಂಬ ಕಥೆ ಇದೆ.

ಉಡುಪಿಯ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ, ಚಿನ್ನದ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಏನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಗಣೇಶನ ಮುಖ ಆನೆ ಮೊಗವಾಗದೆ ಕುದುರೆ ಮುಖವಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಕಡೆಗೆ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಸದಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಅದೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಉಡುಪಿಯ ವಾದಿರಾಜಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವಾದಿರಾಜರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ. ನೋಡು ವಾದಿರಾಜ, ಕುದುರೆಮುಖನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಕಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನಂತೆ. ಭಗವಾನರ ಮಾತಿನಂತೆ ಈ ಹಯಗ್ರೀವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡ ವಾದೀರಾಜರು ಆನಂದಭರಿತರಾಗಿ ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಈ ದೇವರು ಮಠಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ ವಾದಿರಾಜರು ದಿನಾ ಕಡಲೆ, ಬೆಲ್ಲ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಸ್ವಯಂ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರು ಕುದುರೆಯಾಗಿ ಬಂದು ತಮ್ಮೆರಡೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ವಾದಿರಾಜರ ಭುಜದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ.
ಕುದುರೆಗೆ ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ, ಹುರುಳಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರ. ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರು ಕುದುರೆ ಮೊಗವಾದ ಕಾರಣ ಕುದುರೆಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರದಿಂದ ಈ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವರ ಹೆಸರಿಟ್ಟರೆಂಬ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಆಲೇಮನೆ ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ನಾನು ಎರಡು ತಾಸಿನ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಯಗ್ರೀವ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖಕರು.

• ಅರುಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ – ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮಿ, ಲೇಖಕರು,