ಎಲ್ಲಿಯ ಚೀನಾ? ಎಲ್ಲಿಯ ಬನವಾಸಿ? ನಮ್ಮ ವರದಾ ನದಿ ದಂಡೆಗೆ. ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ 7ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬನವಾಸಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸುಮಾರು 100 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಸ್ತೂಪವಿತ್ತು ಎಂದು ತಮ್ಮ ‘ಸಿ-ಯು-ಕಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ಬನವಾಸಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದದರ ಕುರಿತು ಲೇಖಕರಾದ ಅರುಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…
ಇಂದು ಸ್ತೂಪವು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೋಪುರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಸ್ತೂಪದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ, ಚೈತ್ಯ ಗೃಹಗಳ ಕಲ್ಲು-ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ರಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬನವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. 7ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೀನೀ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷು, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ. ಇವರನ್ನು “ಯಾತ್ರಿಕರ ರಾಜ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವರ ಈ ಏಕಾಂಗಿ ದೀರ್ಘ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಉದ್ದೇಶ ಭಾರತದಿಂದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವರ ತಾಯಿ ನಾಡು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು.
ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 629 ರಿಂದ 645 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 16 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಆತನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ದೊರೆ ಇಮ್ಮಡಿ #ಪುಲಕೇಶಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಬಿಹಾರದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಳಂದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಶೀಲಭದ್ರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬೌದ್ಧ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ಸಿಯುಕಿ ಗ್ರಂಥವು 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಅವರ ಬನವಾಸಿ ಭೇಟಿಯ ವಿವರಗಳು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನವಾದ ‘ಸಿ-ಯು-ಕಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಬನವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕೊಂಗ್-ಕಿನ್-ನ-ಪು-ಲೊ’ (Kong-kin-na-pu-lo / ಕೊಂಕಣಪುರ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬನವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಬನವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸುಮಾರು 100 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ್ ಸ್ತೂಪ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಹ್ವೈ-ಲಿ (Hwui Li) ಬರೆದ ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (The Life of Hiuen-Tsiang) ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಅವರ ಈ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಹಾದಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಅವರ ‘ಸಿ-ಯು-ಕಿ’ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾರತ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಅವರ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ, ಬೌದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೇಟಿ (ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನ, ಬನವಾಸಿ ಮುಂತಾದವು) ಒಳಗೊಂಡ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬೀಲ್ ಹಾಗೂ ಥಾಮಸ್ ವಾಟರ್ಸ್ ಅವರ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಬರೆದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕನ್ನಡದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
’ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಚೀನೀ ಯಾತ್ರಿಕರು’ ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ / ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಫಾಹಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹಾಗೂ ಬನವಾಸಿಯ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪಗಳ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹ್ಯೂಯನ್ ತ್ಸಂಗ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬನವಾಸಿಯ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬನವಾಸಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿವೆ.
ಬನವಾಸಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರೀ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಹಾಗೂ ವರದಾ ನದಿಯ ದಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ, ಬನವಾಸಿಯಿಂದ ಕೇವಲ 5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುದ್ದನಪುರ ಮತ್ತು ಬನವಾಸಿ ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪಗಳ ತಳಪಾಯ, ಬೌದ್ಧ ಚೈತ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯ-ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ‘ರಕ್ಷಿತ’ ಎಂಬ ಭಿಕ್ಷುವನ್ನು ಬನವಾಸಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಮಹಾವಂಶ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.
- ಅರುಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ – ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಲೇಖಕರು, ಹೊಸನಗರ
