ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಆಯ್ದ ಬರಹಗಳು

ಹಿರಿಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವೇ ‘ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಆಯ್ದ ಬರಹಗಳು’. ಈ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ಲೇಖಕರಾದ ಶ್ರೀಧರ್ ಡಿ ಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ …

ಪುಸ್ತಕ : ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಆಯ್ದ ಬರಹಗಳು
ಲೇಖಕರು : ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ
ಪ್ರಕಾಶನ : ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ
ಪುಟಗಳು : ೧೦೮
ರೂಪಾಯಿ : ೭೫.೦೦

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಹೆಗಡೆಯವರ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಈ ಸಂಕಲನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಅತಿರೇಕದ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಸ್ತುವು ಭೂಮಿಯ ಉಳಿವು, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ, ನೀರಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಮಾನವನ ಸಂವೇದನೆಗಳು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದರ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರೀಕರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಡುಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಹಾ ಪೆಡಂಭೂತದ ಆವರಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಕುರಿತು ಕೃತಿಯು ಆಳವಾದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲೇಖಕರು ಇಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಭೀಕರತೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲೇ, ಅದರಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತರಬೇಕಾದ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿನಾಶದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಅನುಭೋಗದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಗಗನನೌಕೆ’ಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಲೇಖಕರು, ಈ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂಧಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪತ್ತಿನ ಕ್ರೋಡೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಎಂಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಡೀ ಕೃತಿ ಮನಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲೂ ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತನೊಬ್ಬನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ನೋಟ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಯೊಬ್ಬನ ಆರ್ದ್ರತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೆಗಡೆಯವರು ಕೇವಲ ಉಪದೇಶ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗದೆ, ಓದುಗನನ್ನು ತನ್ನ ಜೊತೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ನದಿಗಳ ಒಡಲನ್ನು, ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಪರ್ವತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸೂತ್ರಧಾರನಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿಯಾಸೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಖಳನಾಯಕನಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಕ ವೇದನೆಯು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಂತೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಭಾಷೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹನಿಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಲಘು ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಲೇಪನವಿದೆ. ಭೀಕರ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಅವರು ಬಳಸುವ ರೂಪಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಮೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸದೆ, ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡದ ದೇಶಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಗಹನವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡುವ ಅವರ ಶೈಲಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ, ಈ ಪುಸ್ತಕವು ನೆಲದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಭೂಮಿಯ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಓದಿದಾಗ ಮೈ ಜುಂ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಗಾಂಭೀರ್ಯತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು.

ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ, ಪರಿಸರಾಸಕ್ತರು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಓದಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗಾಧಾರಿತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬದುಕಿನ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಠ್ಯದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮತ್ತು ಈ ಭೂಮಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳಕಳಿಯಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನ ಮನೆಯ ಪುಸ್ತಕದ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಇರಲೇಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಕೃತಿ ಇದಾಗಿದೆ.

• ಶ್ರೀಧರ್ ಡಿ ಸಿ – ಲೇಖಕರು, ವಿಮರ್ಶಕರು