ನನ್ನ ಸಣ್ಣ ಬೆಕ್ಕಿನ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್

ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಖಣಖಣಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಲ ನಾವು ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಣದಿಂದ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ ಅಥವಾ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇದು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಸವಿಸವಿ ನನೆಪುಗಳು. ದಂತವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ದೀಪಾ ವಿ ಅವರ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…

ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಮನೆ ಊರಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಹಾಸುಮನೆಗಳು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮನೆ ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಪೀಳಿಗೆಯ ನೆನಪುಗಳ ದೀಪದಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆ. ದೊಡ್ಡ ತೋಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚಂದನದ ಮೃದುವಾದ ಪರಿಮಳ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತಿತ್ತು. ಅಮ್ಮ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಹಚ್ಚಿದ ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ತಾತ ಬಳಸಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಚಂದನದ ತುಂಡಿನ ಪರಿಮಳ ಒಂದಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮನೆಯ ಅಂಗಳವೇ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಆತ್ಮ. ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಯ ಕೂಗು ದಿನದ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಸಂಜೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಹರಿದು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಪರಿಮಳ ತೇಲಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ತಾತ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ಅಂಗಳದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಪತ್ರಿಕೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೆರೆಮನೆಯವರು ಬಂದು ರಾಜಕೀಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಹಬ್ಬದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸಭರಿತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ದಪ್ಪ ಚಶ್ಮಾ ಹಿಂದೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹೊಳಪು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾನು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಓಡಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುತ್ತ, ಗಂಟು ಕಟ್ಟಾಟ ಆಡುತ್ತ. ತಾತ ನಿಧನವಾದ ನಂತರವೂ ಅವರ ನೆನಪುಗಳು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕು ನಗುತ್ತಾ, ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾ, ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನೂ ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಗಿತ್ತು.

ಅನೇಕ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಾದದ್ದು. ನನ್ನ ಸಣ್ಣ ಬೆಕ್ಕಿನ ಆಕಾರದ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಒಂದು ಬಾರಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಬೆಳಕು ಮಿನುಗುವ ದೀಪಾಲಂಕಾರಗಳ ನಡುವೆ, ಚಕ್ಕುಲಿ ಮತ್ತು ಜಿಲೇಬಿಯ ಪರಿಮಳ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಘಂಟೆಗಳ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಕುಣಿತ ಬಳಗದ ನಾದದ ನಡುವೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖರೀದಿಸಿದ್ದೆವು. ಅಕ್ಕನದ್ದು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದದು; ನನ್ನದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದದು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಕೆಂಪು ರಂಗಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಅದರ ಮೊಗದ ಬಳಿ ಮೂರು ಬಿಳಿ ಮುಳ್ಳು ಗೀರುಗಳು ನಗುವಿನ ಸೋಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಅದು ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದಂತೆ, ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಾನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಅದು ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಣ್ಯಕ್ಕೂ ಅದರದೇ ಕಥೆ ಇತ್ತು,. ₹1, ₹2, ₹5 ನಾಣ್ಯಗಳು; ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿ ವೇಳೆ ಬಂಧುಗಳು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಹಿಡಿದಾಗ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ₹10, ₹50, ₹100 ನೋಟುಗಳು. ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಖಣಖಣಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಲ ನಾವು ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಣದಿಂದ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ ಅಥವಾ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. “ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿಸಬೇಕು!” ಎಂದು ಅಕ್ಕ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೌದು, ಹಣದ ಮೌಲ್ಯ, ಸಂಗ್ರಹದ ಮಹತ್ವ, ಧೈರ್ಯ, ತಾಳ್ಮೆ, ತ್ಯಾಗ  ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಆ ಕೆಂಪು ಬೆಕ್ಕಿನ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನನಗೆ ಕಲಿಸಿತು.

ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಭಾವನೆ ಇತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅಮ್ಮ ಕಲಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಾರಣವೂ ಇರಬಹುದು. ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಒಂದು ನಾಣ್ಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ, ನಾನು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹೊಳೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಮ್ಮ ನಗುತ್ತಾ “ಇದು ನಿನ್ನ ಹೃದಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಅದನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ, ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದಂತೆ ಎತ್ತರದ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೆ.

ನಂತರ ನನ್ನ ಮೊದಲ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಕೂರ್ಗ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಮನೆ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿತ್ತು — ಅದರ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಉಸಿರಾಟಗಳು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾವ ಅವರು ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹಳೆಯ ಮನೆ ಕೆಡವಿ ಹೊಸ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದರು.

ನಾನು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ  ಆ ಮನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಗಳ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಗುವಿನ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಮೌನವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಳೆದು ಹೋದ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ, ನನಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೃದಯವನ್ನೇ ಮುರಿದಂತೆ ಅನಿಸಿದದ್ದು ನನ್ನ ಕೆಂಪು ಬೆಕ್ಕಿನ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಅದರೊಳಗಿನ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಅದರೊಡನೆ ಬೆಳೆದ ನೆನಪುಗಳ, ಪ್ರೀತಿಯ, ಮೌಲ್ಯದ, ಕನಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ.
ಇಂದಿಗೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ, ಆ ಪಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಳಗಿನ ಖಣಖಣ ಧ್ವನಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.ಅದು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಹಂಬಲಗಳ ಸದ್ದು, ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಮೊದಲ ಪಾಠಗಳ ಗಾನ  ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಥೆ.

• ಡಾ. ದೀಪಾ ವಿ – ದಂತವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು,   ಬೆಂಗಳೂರು.