ದಿಗ್ಗಜ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಶಾರದಾ ವಿ ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ‘ನಮ್ಮ ಬದುಕು ನಮ್ಮ ಬಾಳ್ವೆ’ ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ದೇವಿಕಾ ಎಸ್ ರಾಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…
ಲೇಖಕರು : ಶಾರದಾ ವಿ ಗೋಕಾಕ್
ಬೆಲೆ : 110.00
ಪ್ರಕಾಶನ : IBH ಪ್ರಕಾಶನ
ಇದು ಕೇವಲ ದಿಗ್ಗಜ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕರೊಂದಿಗಿನ ದಾಂಪತ್ಯದ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಆತ್ಮನಿರ್ಮಾಣದ ಮಹತ್ವದ ಪಯಣವಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಕೃತಿಯು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆತ್ಮಕಥನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇವಲ ಆರನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಾರದಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ‘ಒಲವು’ ಎಂಬ ಏಕೈಕ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತ್ಯಾಗ, ಒಂಟಿತನ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗೌರವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೌಢ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಯಣವನ್ನು ಇಂದಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನವಿದು.ಶಾರದಾ ವಿ. ಗೋಕಾಕ್ ಅವರು 1916ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದ ಮಾಳಮಡ್ಡಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದ ತಂದೆ ಬಳವಂತರಾವ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುರಾಣ, ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವದೇಶಿ ತತ್ವಗಳ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಗ್ಗ ಹಾಕಿ ಖಾದಿ ಧರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ತಾಯಿ ಕಮಲಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಕಾಶೀಬಾಯಿಯವರ ಸಂಸ್ಕಾರಯುತ ಕಥೆಗಳು ಶಾರದಾ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.
ಧಾರವಾಡದ ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ, ದೇಶಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಅವರ ಬಾಲ್ಯವು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಆರನೇ ತರಗತಿಗೆ ನಿಂತರೂ,
ಮನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರವು ಅವರಲ್ಲಿ ಓದು ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೀಜಗಳು ಮುಂದೆ ಅವರ ‘ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು’ ಮತ್ತು ‘ಸುಮಂಗಲಾಕ್ಷತೆ’ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದವು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಬದುಕಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾದವು.
ಶಾರದ ಅವರು ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್ ಅವರಂತಹ ಜ್ಞಾನ-ಕಾವ್ಯ-ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಗಂಭೀರ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಈ ದಾಂಪತ್ಯವು ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪಯಣವಾಯಿತು. ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತಿ ವಾಮನ ತಿಲಕರ ಪತ್ನಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ತಿಲಕರ ‘ಸ್ಮೃತಿ ಚಿತ್ರಗಳು’ ಓದಿ ಶಾರದಾ ಅವರು ತುಂಬಾ ಪ್ರೇರಿತರಾದರು. ಆ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪತ್ನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಆ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿತು. “ನಾನೂ ಇಂತಹದೊಂದು ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಬೇಕು” ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ‘ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು’. ಇದು ಮದುವೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವರೆಗಿನ ಪಯಣ – ಧಾರವಾಡ, ಪುಣೆ, ಜಾಮ್ನಗರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜೀವನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಣ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ: ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಒಳಗಿನ ಭಾವಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವಂತದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ.
ಇವರ ಮದುವೆಯ ಆರಂಭದ ಘಟನೆಗಳು ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಯ-ಉತ್ಸಾಹದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಶಾರದಾ, ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ಜ್ಞಾನದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಬಡವಿ, ಅತ ಬಡವ, ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು” ಎಂಬ ಬೇಂದ್ರೆಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಒಲವಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರದ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಗಂಭೀರ ಮೌನ, ಅವರ ಕಾವ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ಏಕಾಗ್ರತೆ – ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಶಾರದಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ‘ಸಹಚಾರಿ’ಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳ ರೊಮಾಂಟಿಕ್ ಚಿತ್ರಣವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟ. ಪತಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣಗಳು, ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಧಾರವಾಡದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೃತ್ತ – ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಮನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ತಮ್ಮ ಒಂಟಿತನವನ್ನು “ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಲಿ ಕೋಣೆ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ – ಆದರೆ ಆ ಖಾಲಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಒಲವಿನ ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅವರ ಸಂವೇದನೆಯ ಸಾರ.
ಆತ್ಮಕಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಘಟನೆ – ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ಜ್ವರದ ಸಮಯ. ಇಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಅವರ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಭಾವುಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾ, ಜ್ವರ ಇಳಿಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪತಿಯ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಂಪು ನೀರು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ “ಅವನ ಜ್ವರವಿಳಿದು ನಾರ್ಮಲ್ಗೆ ಬಂತು. ಆತ ಬೆವರತೊಡಗಿದ” ಎಂಬ ಸರಳ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ತೃಪ್ತಿ, ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಒಲವಿನ ಆಳವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಾರೀರಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲ; ಸ್ತ್ರೀಯ ಆತ್ಮವು ಪತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ – ಆದರೆ ಅದು ದುರ್ಬಲತೆಯಲ್ಲ; ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ.
ಅವರ ‘ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು’ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತದ ವೀಸನಗರ ಭಾಗವು ಹೊಸ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಸುಂದರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕರು ವೀಸನಗರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಶಾರದಾ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಿಸರದ ಭಯ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಆ ಕಾಲೇಜು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಬಂಗಲೆಗಳ ಬಳಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾಯಿಗಳು ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿ ಬೊಗಳುವ ಶಬ್ದವು ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವರು ಆಂತರಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣವು ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಹೃದಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾ ಹೊಸ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋಕಾಕರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪಾಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಾಗ ಶಾರದಾ ಅವರು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಂತು ಕುಟುಂಬದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಗುಜರಾತಿನ ವೀಸನಗರದ ದಿನಗಳು ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕರು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಹಾವಿನಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಟ ಶಾರದಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ನೂರಾರು ನಾಯಿಗಳ ಅಬ್ಬರ ಅವರನ್ನು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಾಗಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಅವರು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೋಕಾಕರು ಕೈಗೊಂಡ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೊಸ ಪರಿಸರದ ಭಯವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಪತಿಯ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಸಾಥ್ ನೀಡುತ್ತಾ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡ ಬಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿದೆ.
ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಗಳು (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು) ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಯಣದ ನಡುವೆ ಶಾರದಾ ಮನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿಯಾಗಿ (ಯಶೋದ,ಮಾಲಾ,ಅನಿಲ,ಸರಳಾ) ಅವರು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆ. ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಗಳು ಮಾಲಾ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ನಿಧನದ ಘಟನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಕದಾಯಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಮಾಲಾ, ವಿವಾಹದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಅನಿವಾರ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಅಕಾಲಿಕ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ್ದು ಶಾರದಾ ಮತ್ತು ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್ ದಂಪತಿಗೆ ಎಂದೂ ಮಾಯದ ಗಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಮಗಳ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಜರ್ಜರಿತರಾಗಿದ್ದ ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಬಾಬಾ ಅವರು ನೀಡಿದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದವು ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಒರೆಸಿ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ನೀಡಿತು. ಮಗಳ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ಅಮರಗೊಳಿಸಲು ಶಾರದಾ ಅವರು ಬರೆದ “ಕುಮಾರಿ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಸವಾರಿ” ಕವಿತೆಯು ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯ ಅಂತರಾಳದ ಭಾವುಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡುವೆ ಈ ಪುತ್ರಿಶೋಕವು ಲೇಖಕಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೌಢಗೊಳಿಸಿ, ತಾಯಿತನದ ವೇದನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರ್ಶನಿಕ ಹದವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಭಾಗವು ಸಾವು ಮತ್ತು ಶೋಕದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಮ್ಮೆದುರು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ಪತಿಯ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಅವರ ಸಂವೇದನೆಯು ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ‘ವನಮಾಲಿಯ ಒಲವಿನೋಲೆಗಳು’ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಸಂವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂಟಿತನದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ – ‘ಸುಮಂಗಲಾಕ್ಷತೆ’ಯಂತಹ ಕವನಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ: ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಪತ್ನಿ’ ಎಂದು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಆತ್ಮವಾಗಿ, ಪತಿಯ ಜೊತೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಮ್ನಗರದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜೀವನದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಘಟನೆಗಳು – ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿನ ನಗು-ಕಣ್ಣೀರು – ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಕಥೆಯು ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಜೀವನಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಕೊನೆಯ ಹಂತವು ಶಾರದಾ ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಕಥೆಯ ಪ್ರೌಢತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶಾರದಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ಜೀವನದ ಪಯಣವನ್ನು ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯಂತೆ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯು ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಬರೀ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ಆತ್ಮಗೌರವದತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ ಹೌಸ್ ಬಂಗಲೆಯ ಸುಂದರ ತೋಟ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಮರಗಿಡಗಳೇ ಅವರ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ತುಂಬುವ ಆಪ್ತ ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣ, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮೀಪ್ಯವು ಅವರ ತ್ಯಾಗಮಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದ ಕಿರಣವಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಬಾಬಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾಗಿತ್ತು. ಗೋಕಾಕರು ಸಿಮ್ಲಾದಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ವೈಟ್ಫೀಲ್ಡ್ನ ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಬಾ ಅವರು ನೀಡಿದ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು “ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ನನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಮಾಡುವೆ” ಎಂಬ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳು ಶಾರದಾ ಅವರ ತ್ಯಾಗದ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸದೊಂದು ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಬಾಬಾ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಗೋಕಾಕರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ತ್ಯಾಗದ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದು ಆತ್ಮಗೌರವದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾ, “ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು” ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಜೀವನತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಬದುಕನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ಥಕ ಕಥೆಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀಯು ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಪತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
‘ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು’ನ ಭಾಷೆ ಸರಳವಾದರೂ ಆಳವಾದುದು. ಯಾವುದೇ ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಘೋಷಣೆಗಳಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ. ಇದು ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ, ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ಪುರುಷ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ – ಅದು ಸಮಾಜದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಲವಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ .
ಕೊನೆಗೆ, ಶಾರದಾ ಗೋಕಾಕ್ ಅವರ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲುಗಲ್ಲು. ಇದು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬದುಕನ್ನು ‘ಒಲವು’ ಎಂಬ ಏಕೈಕ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಈ ಲೇಖನವು ಆತ್ಮಕಥೆಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರೌಢತೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾರದಾ ಅವರಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರು ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ – ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಶಬ್ದ, ಆಳವಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಮೂಲಕ. ಇದು ನಮ್ಮ ಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ನಮ್ಮದೇ ಆಗಿಸುವ ಒಂದು ಅಮರ ಪಯಣ.
- ದೇವಿಕಾ ಎಸ್ ರಾಜ್
