ಗದಗದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ತ್ರಿಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತು ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರು ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದೆ ಓದಿ…
ತ್ರಿಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಗದಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ದೇಗುಲವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಅಮರ ಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಡೆಕ್ಕನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರವರ್ತಕರು. ಐಹೊಳೆ, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಅವರ ಕಲಾಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವರ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಆಳಿದರು.
ದೇವಾಲಯವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕೃತ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹವು ಮೂರು ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಲಿನ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತ್ರಿಕುಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯ ದೇಗುಲವಿದೆ, ಸೊಗಸಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ.
ಬಾಲ್ಕನಿ ಆಸನಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಳಿಜಾರಾದ ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಾದ ಸೂರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಸಭಾಂಗಣದ ಒಳಗೆ, ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು
ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ; ದಕ್ಷಿಣದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸರಸ್ವತಿ, ಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಾರದ ಈ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ . ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ; ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಳೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿದೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 1050 ರಿಂದ 1200 CE ವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ , ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇಯೇ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
(ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ: ವಿಕೀಪೀಡಿಯ)
- ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭ ಕುಲಕರ್ಣಿ
